Gıda Numunelerinde Stafilokokal enterotoksinler

Stafilokokal enterotoksinler (SE) gıda zehirlenmele- rinin yanı sıra, toksik şok benzeri sendroma, artritise, alerjik reaksiyonlara ve otoimmun hastalıklara neden olmaktadır. SE’lerin ayrıca, spesifik olmayan T hücre proliferasyonunu uyaran süperantijen fonksiyonları da bulunmaktadır.

S. aureus, bir çok ülkede yaygın gıda zehirlenmesi olgularına neden olan ikinci veya üçüncü patojen olarak dikkati çekmektedir. ABD’de her yıl gıda kaynaklı hastalıklar nedeniyle 6-80 milyon insanın etkilendiği ve bunların yaklaşık 9000’inin ölümle sonuçlandığı ve yıllık yaklaşık 5 milyar dolarlık ekonomik kayıp meydana geldiği bildirilmektedir. Aynı ülkede stafilokokal gıda zehirlenmeleri sonucu ise üretim kaybı ve medikal masraflar nedeniyle yıllık yaklaşık 1.5 milyar dolar harcandığı bildirilmektedir.

Başta hayvansal gıdalar olmak üzere değişik gıdalar stafilokokal gıda zehirlenmelerine sebep olmaktadır. Hayvan kökenli pişirilmiş veya az pişirilmiş gıdalardan sığır, domuz, hindi ve tavuk eti, özellikle süt tozu ve peynir olmak üzere süt ürünleri, etli patates salatası ve diğer et salataları, balık ve yumurta, kremalı pasta ürünleri ayrıca süt, şeker ve yumurtadan yapılan dondurulmuş soslar bunların başında gelmektedir.

Stafilokokal gıda zehirlenmesi, enterotoksijenik stafilokoklar tarafından gıdada oluşturulan toksinlerin ali- menter yolla alınması sonucu oluşur. Stafilokokal gıda zehirlenmesinde semptomlar 30 dakika ile 8 saatlik bir zaman arasında ortaya çıkmasına rağmen genellikle 2 ile 4 saat içinde görülür. İntoksikasyon mide bulantısı, kusma, şiddetli kramplar, abdominal ağrı ve diyare ile karakterizedir. Baş ağrısı, baş dönmesi, genel halsizlik, nabızda zayıflık, yüzeysel solunum, şok ve enteritis daha az görülen diğer semptomlardır.

 

Kaynak: Ankara Üniv Vet Fak Derg, 51, 239-245, 2004,Derleme / Review Stafilokokal enterotoksinler İrfan EROL, Özlem İŞERİ Ankara Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Besin Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı, Ankara